Unikatowy...
Pilgerodendron uviferum
Rodzina: Cupressaceae – Cyprysowate
Pochodzenie: Południowe Chile i południowo-zachodnia Argentyna (Patagonia, Tierra del Fuego, archipelag Guaitecas)
Gatunek endemiczny dla wilgotnych lasów strefy umiarkowanej południowego stożka Ameryki Południowej.
Status ochronny: Gatunek zagrożony wyginięciem (EN – Endangered, wg IUCN).
Chroniony prawem w Chile i Argentynie. Wpisany do CITES Appendix I – zakaz eksportu drewna i roślin bez specjalnych zezwoleń.
Pilgerodendron uviferum to niezwykłe i rzadkie iglaste drzewo z południa świata, symbol dzikiej Patagonii i jednocześnie świadectwo historii nadmiernej eksploatacji przyrody. To roślina o wyjątkowym charakterze, której wartość botaniczna, estetyczna i ekologiczna jest nie do przecenienia.
Rośnie na terenach górskich i nadbrzeżnych, często w miejscach bardzo wilgotnych, torfowych, bagiennych, czasem wręcz podmokłych. Spotykany od poziomu morza do około 1100 m n.p.m.
Tworzy czyste lasy lub współwystępuje z m.in. Nothofagus spp. (buk południowy) i Podocarpus nubigenus.
To drzewo iglaste, wolnorosnące, osiągające w stanie naturalnym 15–20 m wysokości, w idealnych warunkach nawet 25 m.
Korona wąska, stożkowata, zwarta; u starszych egzemplarzy bardziej cylindryczna.
Igły łuskowate, bardzo drobne, ściśle przylegające do pędów – jak u żywotników lub jałowców. Kolor: ciemnozielony do niebieskawozielonego, z lekkim połyskiem. Układ naprzeciwległy, krzyżowy, długość: 1–2 mm.
Kora czerwonobrązowa do szarej, łuszcząca się cienkimi warstwami.
Pędy cienkie, czworokanciaste.
Roślina jednopienna – męskie i żeńskie szyszki występują na tym samym drzewie.
Kwiaty pojawiają się na końcach krótkopędów wiosną (IX–XI – w warunkach półkuli południowej).
Szyszki żeńskie małe, kuliste, dojrzałe mają około 0,5–1 cm średnicy, początkowo zielone, później brązowe.
Nasiona drobne, z wąskimi skrzydełkami – rozsiewane przez wiatr.

Photo: Lin linao, CC BY 4.0
Warto wiedzieć, że... drewno Pilgerodendrona jest wyjątkowo trwałe, pachnące, odporne na grzyby i wodę – porównywalne do drewna cedrowego. W przeszłości używane było masowo do produkcji domów i dachów (szczególnie gontów), łodzi i statków, mebli i konstrukcji zewnętrznych. Niestety, nadmierna eksploatacja doprowadziła do drastycznego spadku populacji tej rośliny.
Dawne społeczności Mapuche i Chilote ceniły go za trwałość – był uważany za „drzewo przodków”, łączące ziemię i ocean. Wierzono, że ogień rozpalony z jego drewna odpędza duchy burz.
Florin (szwedzki botanik) oddzielił go z rodzaju Libocedrus i stworzył monotypowy rodzaj Pilgerodendron (czyli „drzewo Pilgera” – na cześć Roberta Knudsena Pilgera, niemieckiego dendrologa).

Photo: pellaea, CC BY 2.0
Rady ogrodnika:
Rośnie dobrze w pełnym słońcu i półcieniu – najlepiej w klimacie chłodnym i wilgotnym.
Najlepiej rośnie na torfowiskach, glebach bagiennych i kwaśnych. Nie toleruje wapnia ani zasadowych gleb.
Wrażliwy na suszę – wymaga stałej dostępności wody.
Odporność na chłód dobra – toleruje spadki temperatury do około -12°C, ale nie lubi mroźnych i suchych zim.
W Europie Środkowej wymaga osłoniętego stanowiska i zimowej ochrony, zwłaszcza młode okazy.
W Polsce uprawa w gruncie możliwa tylko w najłagodniejszych rejonach lub w donicach jako bonsai.
W naszej ofercie rośliny o wysokości 80-100 cm ukorzenione w 2-litrowych pojemnikach.
Opracowanie: MB